Netcongestie

Doordat we steeds meer elektriciteit gebruiken, is het stroomnet overbelast. Meer mensen en bedrijven rijden elektrisch, gebruiken elektrische apparaten, gebruiken AI en hebben zonnepanelen. Ook wekken we meer en grootschalig energie op via zonne- en windparken. Al deze elektriciteit moet worden vervoerd. Een overvol net veroorzaakt problemen: netcongestie. Er ontstaat een soort file op het elektriciteitsnet. Dit kan zorgen voor storingen en uitval van elektriciteit.

Omdat het net zo vol is, is er bijna geen plek meer voor nieuwe aansluitingen. Nieuwe aanvragen komen daarom op een wachtlijst. Er zijn landelijke regels (het ACM maatschappelijk prioriteringskader(Verwijst naar een externe website)) die bepalen wie voorrang krijgt op het volle stroomnet. Deze regels waren eerst alleen voor bedrijven en andere grootverbruikers van elektriciteit. Voor woningen en andere kleingebruikers was altijd plek. Maar dat verandert: de regels gelden nu voor iedereen.

Netbeheerders moeten een vaste volgorde aanhouden voor wie een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting krijgt. 

1) Als eerst aan de beurt zijn projecten die de situatie op het elektriciteitsnet beter maken. 

2) Daarna volgen projecten die belangrijk zijn voor de veiligheid van Nederland. Denk aan:

• Ziekenhuizen
• Defensie 
• Waterbeheer
• Brandweer en andere hulpdiensten

3) Tot slot krijgen projecten die voorzien in maatschappelijke basisbehoeften voorrang. Denk aan:

• Woningen
• Scholen
• Warmte- en telecom netten
• Openbaar vervoer

Er komt nu eerst een periode waarin de overgebleven ruimte op het stroomnet wordt verdeeld. Dit gaat als volgt: 

• Vanaf 1 juli 2026 tot 1 januari 2027 komt alleen nog ruimte beschikbaar voor projecten die voorrang hebben. Netbeheerders stoppen met het reserveren van capaciteit voor kleinverbruikers en geven de resterende ruimte op het elektriciteitsnet stapsgewijs vrij aan aanvragen met maatschappelijke prioriteit.
• Vanaf 1 oktober 2026: woningbouw- en schoolprojecten kunnen tot 10 jaar vooruit 
  eerder in het bouwproces worden aangevraagd.
• Van 1 oktober 2026 tot 1 januari 2027: Aan woningbouw- en schoolprojecten die via het proces van 
  eerder aanvragen in het bouwproces zijn ingediend, wordt vermogen toegekend op volgorde van de wachtlijst en voor zover de ruimte op het elektriciteitsnet dit toelaat. 
• Vanaf 1 januari 2027: Eventueel resterende ruimte op het elektriciteitsnet wordt vrijgegeven aan aanvragen op de wachtlijst die buiten het prioriteringskader vallen.
• Vanaf 2 januari 2027: Alle nieuwe aanvragen komen op de wachtlijst en worden  gerangschikt volgens het maatschappelijk prioriteringskader. Vermogen wordt toegekend zodra nieuwe netcapaciteit beschikbaar komt.

Bron: netbeheerder Liander

Grote bedrijven, datacenters, het mkb en laadpleinen krijgen geen voorrang op de wachtlijst. Vanaf 1 januari 2027 worden deze aanvragen bekeken en beoordeeld. De verwachting is dat er dan maar weinig ruimte over is. Daardoor blijven veel bedrijven waarschijnlijk langer op de wachtlijst staan totdat het elektriciteitsnet is uitgebreid.

Toch betekent een vol net niet automatisch dat ontwikkeling stilvalt. Als je flexibel omgaat met stroom is er vaak meer mogelijk dan je denkt. Lees hier het bericht(Verwijst naar een externe website) van Energieregio Noord-Holland over kansen voor ondernemers.

Voor huishoudens die geen nieuwe of zwaardere aansluiting nodig hebben, verandert er niets.

Heb je een zwaardere aansluiting nodig om bijvoorbeeld elektrisch te koken, voor een laadpaal of grote elektrische apparaten? Dan hangt het ervan af of er nog ruimte op het stroomnet beschikbaar is. Als er geen ruimte is, komt je aanvraag op de wachtlijst en val je onder de derde groep. Voorrang betekent niet dat er direct ruimte beschikbaar is. Het betekent dat jouw aanvraag hoger op de wachtlijst staat dan een aanvraag zonder voorrang.

Als je nu al weet dat je plannen hebt die vragen om een nieuwe of zwaardere netaansluiting, kun je die het best voor 1 juli 2026 aanvragen bij jouw netbeheerder. Je kunt op mijnaansluiting.nl(Verwijst naar een externe website) opzoeken wie jouw netbeheerder is.

Netbeheerders investeren miljarden euro’s in de grootste uitbreiding van het elektriciteitsnet sinds decennia. Het uitbreiden van het stroomnet duurt jaren. Daarom is flexibel stroomgebruik hard nodig. Vooral tussen 16.00 en 21.00 uur is het druk op het net.

Voorbeelden van slim energiegebruik:

• Apparaten aanzetten buiten de drukke uren
• Gebruikmaken van de uitstelfunctie op wasmachine of droger
• Energiegebruik slim regelen via een Home Energy Management Systeem

Lees meer informatie op de website van Netbeheer Nederland(Verwijst naar een externe website).